Museum Het Rembrandthuis | Rembrandts navolgers

Home > Rembrandt > Rembrandts navolgers

Rembrandts navolgers

Rembrandts kunstwerken hebben als voorbeeld gediend voor een groot aantal andere kunstenaars. Niet alleen zijn schilderijen, maar vooral ook zijn prenten hebben vele kunstenaars geïnspireerd. Zij keken vol bewondering naar de levensecht weergegeven figuren, naar de krachtige effecten van lichte naast donkere gedeelten, en vooral naar de vrije manier waarop Rembrandt was omgegaan met de techniek. Kunstenaars raakten niet uitgekeken op zijn werk. Dat was in Rembrandts eigen tijd al zo en dat is tot op de dag van vandaag zo gebleven.

Giovanni Benedetto Castiglione

Een kunstenaar uit Rembrandts eigen tijd die sterk door Rembrandts prenten werd geïnspireerd was de Italiaan Giovanni Benedetto Castiglione. Zo kunnen we overeenkomsten zien tussen Rembrandts ets van een Oude man met lange baard uit het jaar 1630 en Castiglione's ets van een Oude man met lange baard en muts uit omstreeks 1650.

Tussen 1630 en 1638 maakte Rembrandt veel etsen van oude mannen. Hij vond het een uitdaging om de lichtval op een gezicht met veel rimpels goed weer te geven. Deze ets inspireerde de Italiaanse kunstenaar Castiglione.

Castiglione had Rembrandts ets van een oude man goed bestudeerd, toen hij deze ets maakte. Niet alleen komt het onderwerp overeen. Ook kunnen we overeenkomsten zien in de houdingen van de twee weergegeven figuren en in de verdelingen tussen licht en schaduw. Maar er zijn ook verschillen: in de versie van Castiglione is bijvoorbeeld veel minder goed te zien waar de grens zit tussen de mantel van de oude man en de achtergrond.

Rembrandt, Oude man met lange baard, 1630
Ets en droge naald, enige staat, 9,8 x 8 cm
Museum het Rembrandthuis (B 309)

Giovanni Benedetto Castiglione, Oude man met lange baard en muts, ca. 1650
Ets, enige staat
18,3 x 15,2 cm
Museum het Rembrandthuis

Wilhelm Dietrich

In de 18de eeuw vond Rembrandts prentkunst vooral in de Duitstalige landen veel navolging. De Duitse kunstenaar Christian Wilhelm Dietrich (1712-1774) liet zich door een van Rembrandts genretaferelen inspireren.

Rembrandt heeft veel etsen gemaakt van bedelaars of muzikanten die langs de deuren gaan. Hier zien we een behoeftige familie die een muntstuk ontvangt van een man in een deuropening. Het perspectief wordt door een paar opvallende lijnen van een deurstijl en een goot geaccentueerd.

Rembrandt, Bedelaarsfamilie aan de deur van een huis, 1648
Ets, droge naald en burijn staat I (3), 16,5 x 12,8 cm
Museum het Rembrandthuis

Christian Wilhelm Dietrich, Bedelaarsfamilie aan de deur van een huis, 1732/1774
Ets, 13,6 x 10 cm
Museum het Rembrandthuis

Dietrich was een van de weinige Duitse kunstenaars die zich door Rembrandts genre taferelen lieten inspireren. Rembrandts prent van bedelaars aan de deur was de bron voor deze versie van Dietrich. Vooral de man in de deuropening en de vrouw met uitgestoken hand gaan op de prent van Rembrandt terug.

Pablo Picasso

Er zijn genoeg voorbeelden van moderne kunstenaars die zich door het werk van Rembrandt hebben laten inspireren. De beroemdste is wel de Spaanse kunstenaar Pablo Picasso.

Op een bordes voor een groot gebouw wordt de gevangen genomen Christus getoond aan een menigte mensen beneden. Deze voorstelling maakte Rembrandt helemaal met de droge naald.

Rembrandt, Christus aan het volk getoond, 1655
Droge naald staat 5 (8)
35,8 x 45,5 cm
Museum het Rembrandthuis

Rembrandt, Christus aan het volk getoond, 1655
Droge naald staat 8 (8)
35,8 x 45,5 cm
Museum het Rembrandthuis

Toen Rembrandt aan de zesde staat begon, was hij niet meer tevreden over de menigte die vooraan voor het bordes staat. Hij schraapte dat gedeelte van de plaat weer glad en bracht in plaats van de menigte twee diepzwarte bogen aan, die vensters van een gevangenis kunnen voorstellen.

Pablo Picasso, Le théatre de Picasso, 1970
Ets en aquatint staat 1 (5), 50 x 42 cm
Parijs, Musée Picasso

Deze prent met als onderwerp een toneelvoorstelling maakte Picasso toen hij geïnspireerd was door Rembrandts prent Christus aan het volk getoond.
Opvallend is dat Picasso andersom werkte: de eerste staat van zijn prent lijkt op de achtste staat van Rembrandts prent. In de vier staten daarna voegde hij meer figuren aan zijn voorstelling toe, terwijl Rembrandt juist figuren weghaalde.
Picasso ging heel vrij met zijn voorbeeld om. Rembrandts bijbelse voorstelling werd veranderd in een toneelvoorstelling. Er kwamen allerlei vreemde figuren in voor, die Picasso in zijn eigen leven was tegengekomen of die hij al eerder in een kunstwerk had verwerkt. Een paar dingen doen nog aan de prent van Rembrandt denken: het rechthoekige podium, de twee donkere bogen daaronder, de houding van enkele toeschouwers aan de zijkanten, en de kleding van een paar figuren op het podium.