Museum Het Rembrandthuis | Rembrandts leerlingen

Home > Rembrandt > Rembrandts leerlingen

Rembrandts leerlingen

Hoeveel leerlingen Rembrandt precies heeft gehad, is niet bekend. Maar het moeten er meer dan veertig zijn geweest. Aan de ene kant kwamen zij af op de snel groeiende roem van de meester, aan de andere kant droegen zij zelf bij aan de verbreiding van Rembrandts naam.

Al in Leiden had Rembrandt enkele leerlingen. In Amsterdam nam het aantal sterk toe, vooral tussen 1640 en 1650. Aanvankelijk, toen hij net in Amsterdam was, gaf Rembrandt les in het huis van de kunsthandelaar Hendrick van Uylenburgh aan de Breestraat. Later, toen hij het pand ernaast (het huidige museum) had gekocht, werden de lessen daar gegeven. De leerlingen hadden een eigen werkplek in de zogenoemde ‘Cleyne Schildercaemer’, waar plaats was voor ongeveer vijf leerlingen tegelijk.

In Rembrandts atelier liepen drie soorten leerlingen rond. Ten eerste waren er de leerlingen van tussen 12 en 14 jaar oud, die zelfstandig schilder wilden worden. Als zo’n leerling bij Rembrandt kwam, dan had hij meestal al een leerperiode bij een andere meester achter de rug. Ten tweede waren er de assistenten, die na hun opleiding bij Rembrandt in het atelier bleven en hielpen bij de instructie (zoals Ferdinand Bol en Samuel van Hoogstraeten). Tenslotte waren er ook ‘amateurs’, die teken- en schilderlessen volgden als onderdeel van een goede opvoeding en niet hoefden te leven van hun schilderkunst (bijvoorbeeld Leendert van Beyeren en Karel van der Pluym).

Elke leerling gebruikte later dat wat hij bij Rembrandt had geleerd op verschillende manier. Rembrandts eerste leerling Gerrit (Gerard) Dou ontwikkelde een uiterst precieze manier van schilderen, terwijl Aert de Gelder Rembrandts expressieve verfbehandeling steeds trouw bleef. Rembrandt ontving van elke leerling ongeveer100 gulden lesgeld per jaar.

Voordat leerlingen naar levend model mochten werken, moesten zij tekeningen, prenten en schilderijen natekenen en naschilderen. Ook zijn eigen schilderijen liet Rembrandt kopiëren. Pas in een laat stadium mochten leerlingen zelf schilderijen maken (ontwerpen en schilderen), die soms door de meester werden gecorrigeerd. Zowel de kopieën naar Rembrandt als ook de door leerlingen zelf opgezette werken werden door Rembrandt verhandeld.

Rembrandts expressieve en gewaagde composities trokken mensen aan vanuit alle hoeken van het land, zelfs vanuit het buitenland.

(Mogelijke) leerlingen van Rembrandt

kunstenaar	leefde van tot	leertijd bij Rembrandt
Gerrit (Gerard) Dou	1613-1675	1628-1632
Isaac de Jouderville	1613-1645	1629-1632
Jacob de Wet (?)	ca. 1610-1671	1631-1632
Willem de Poorter (?)	1608- na 1648	1631-1632
Govaert Flinck	1615-1660	1633-1637
Cornelis Brouwer	? –1681	ca. 1634
Gerbrandt van den Eeckhout	1621-1674	1635-1641
Leendert van Beyeren	1620-1648	1636-1642
Ferdinand Bol	1616-1680	1636-1643
Jan Victors	ca. 1619-1676	1636-1640
Jacob van Dorsten	1627-1674	1640-1645
Samuel van Hoogstraeten	1627-1678	1640-1646
Abraham Furnerius	1628-1654	1640-1646
Reynier van Gherwen (?)	? –1662	1640-1646
Lambert Doomer (?)	1622- na 1700	1640-1642
Carel Fabritius	1622-1654	1640-1644
Bernhard Keil	1624-1687	1641-1644
Christoph Paudiss	ca. 1625-1672	1642-1644
Johann Ulrich Mayr	1630-1704	1642-1649
Barent Fabritius	1624-1673	1643-1646
Karel van der Pluym	1625-1672	1643-1646
Dirck Santvoort (?)	1610-1680	1647-1648
Nicolaes Maes	1634-1693	1647-1651
Hendrick Heerschop (?)	1627-1672	1649-1650
Constantijn van Renesse	1626-1680	1649-1653
Willem Drost	ca. 1630-1687	1650-1654
Johannes De Jonge Raven	ca. 1637-1662	1650-1651
Abraham van Dijck	ca. 1635-1672	1650-1651
Pieter de With (?) werkz.	1650-1660	1650-1651
Heyman Dullaert	1636-1684	1652-1656
Johannes van Glabbeeck	ca. 1634-1687	1652-1656
Jacobus Levecq	1634-1675	1652-1656
Titus van Rijn	1641-1668	1654-1657
Johannes Leupenius (?)	1643-1693	1660-1661
Aert de Gelder	1645-1727	1661-1668
Godfried Kneller (?)	1648-1723	1668-1669

Gerrit (Gerard) Dou

Een schilder in zijn atelier, ca. 1628
Paneel, 53 x 64,5 cm,Particuliere collectie

Dou was in 1628 leerling van Rembrandt. Dit schilderij werd vroeger als "Rembrandt in zijn atelier" betiteld. De voorstelling laat zien welke voorwerpen een schilder in zijn werkplaats bijeen kon brengen, alles ten dienste van zijn kunst. Het is als het ware een ideaal atelier.

Onbekende Rembrandt-leerling

Dit atelier-interieur laat zien dat Rembrandt gewoon was zijn leerlingen in groepjes naar model te laten tekenen. In de laatste fase van hun opleiding moesten zij leren de menselijke figuur in allerlei standen weer te geven. Op een richel in de muur staan de afgietsels van beelden, die als lesmateriaal dienst deden.

Tekenen naar naaktmodel in Rembrandts atelier, ca. 1650
Pen en penseel in bruin, zwart krijt, met wit gehoogd, 18 x 26,6 cm
Hessisches Landesmuseum, Darmstadt

Dit portret-ten-voeten-uit werd vervaardigd door een leerling van Rembrandt naar een zelfportret dat Rembrandt in 1631 had gemaakt (Parijs, Musée du Petit Palais). Op Rembrandts zelfportret gaan zijn benen en voeten grotendeels schuil achter een hond - een poedel - die hij omstreeks 1633 op de voorgrond heeft toevoegd. Aangezien de hond niet op het werk van de leerling voorkomt, is het waarschijnlijk gemaakt tussen 1631 en 1633.

Atelier van Rembrandt (waarschijnlijk Isaac de Jouderville)
De kunstenaar in oosters kostuum, 1631-1633
Paneel 70,4 x 50,2 cm
Particuliere collectie

Rembrandt
Zelfportret in oosters kostuum, 1631
Paneel 66,5 x 52 cm
Musée du Petit Palais, Parijs